مقدمه
درباره ی اچ آی وی و مبتلایان به ایدز در میان حقوقدانان مسائل مختلفی مطرح بوده که برای حل آن نیاز به راهکار های قانونی از جمله قوانین مصوب مجلس می باشد. مشکلات بیماران مبتلا در محل کار، میان خانواده و در تقابل با سازمان جامعه به دلیل آنکه تا کنون با نگاهی شفاف به مقوله ی ایدز نگریسته نشده به اندازه ایست که لزوم توجه بیشتر قانونگذار و تسریع در تصویب قوانین مرتبط با ایدز را یادآور می شود.

یکی از ضروری ترین نیاز های افراد جامعه در هنگام مواجهه با مشکلات به عنوان اولین قدم در جهت احقاق حقوق خویش برخورداری از توان علمی و سازمان یافته ی شخصی است که بتواند به جای او و برای او تلاش کند. استفاده از وکیل می تواند افراد را در اینگونه مواقع به نحو شایسته ای یاری نماید.
مسلما بیماران مبتلا به اچ آی وی/ایدز به لحاظ قرارداشتن در وضعیت خاص چه از لحاظ شغلی و درمانی و غیره..می باید بیشتر از دیگران تحت حمایت قانون قرار گیرند. به موجب اصل سی و پنجم قانون اساسی اگر شخصی توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشد باید برای وی امکانات تعیین وکیل فراهم گردد. این موضوع در ماده ی 24 قانون وکالت این گونه تشریح شده است: "کسانی که قدرت تادیه حق الوکاله را ندارند می توانند از کانون وکلا تقاضای معاضدت نمایند. مرجع تشخیص عدم بضاعت یا عدم توانایی اشخاص برای تادیه حق الوکاله، دادگاه رسیدگی کننده به پرونده است.

با توجه به قوانین ذکر شده هرگاه شخصی که مبتلا به اچ آی وی/ایدز می باشد، به هر دلیلی طرف پرونده ای کیفری یا حقوقی در دادگاه یا دادسرا باشد می تواند از قاضی تقاضای وکیل نماید. در صورتی که قاضی تشخیص دهد که وی توانایی پرداخت دستمزد وکیل را ندارد از کانون وکلا می خواهد تا برای وی وکیل تعیین کنند. به این ترتیب او خواهد توانست با کمترین دغدغه ی ممکن در راه احقاق حق خویش پیش برود.

۲- کار و تاثیر بیماری درآن

۲-1 » مقدمه
به موجب ماده ی 6 قانون کار و بر اساس اصول چهل و سوم (بند 4) و دوم (بند 6) و نوزدهم و بیستم و بیست و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: "اجبار افراد به کار معین و بهره کشی از دیگران ممنوع و مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند، و رنگ، نژاد، زبان و مانند این ها سبب امتیاز نخواهد بود و همه ی افراد اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و هرکس حق دارد شغلی را که به آن مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست برگزیند."
بنابراین هر شخص مبتلا به اچ آی وی می تواند به هر شغلی که مایل است مطابق قانون فوق همانند سایر افراد جامعه در حد توانایی خود اشتغال ورزد، زیرا که اچ آی وی فقط از راه های ثابت شده در انتقال آن (رفتارهای پرخطر) قابل انتقال است و از طرق عادی قابل سرایت نمی باشد. از این رو هیچ کس نمی تواند فرد مبتلا به اچ آی وی را که توانایی انجام کار خود را دارد از کار منع کند.

2-2 تاثیر بیماری در قراردادکار

چنانچه توانایی های جسمی و فکری کارگری در اثر ابتلا به بیماری به گونه ای کاهش یابد که موجب خاتمه ی قرارداد کار شود، با تشخیص کمیسیون پزشکی سازمان بهداشت و درمان منطقه با معرفی شورای اسلامی کار و یا نمایندگان قانونی کارگر، کارفرما مکلف خواهد بود به نسبت هرسال سابقه ی خدمت، معادل دو ماه آخرین حقوق به وی پرداخت نماید. (ماده 32 قانون کار) (به فصل 3، بخش مقررات کار رجوع شود)
کارگر از لحاظ دریافت حقوق در دوران بیماری و یا ازکار افتادگی کلی و جزئی و یا مقررات حمایتی و شرایط مربوط به آنها تابع قانون تامین اجتماعی می باشد. (ماده 23 قانون کار)

2-3 مطالبات کارگربیمار

همانگونه که در قسمت "تاثیر بیماری در قرارداد کار" اشاره شد، بیماری چنانچه به اندازه ای توانائی های شخص را کاهش دهد که نتواند به کار خود ادامه دهد (کلی، که باعث خاتمه قرارداد کار می شود یا جزئی)وی با حمایت قانون تامین اجتماعی و قانون کار می تواند نسبت به مطالبات خود اقدام کند.
در ماده ی 32 قانون کار که قبلا نیز بیان گردید درصورت خاتمه ی قرارداد کار، کارفرما مکلف به پرداخت معادل دو ماه آخرین حقوق کارگر به نسبت هر سال سابقه ی خدمت به وی می باشد. حال چنانچه قراردادکار از نوع قرارداد های مقاطعه کاری باشد، به موجب تبصره های 1 و 2 ماده ی سیزده قانون کار مطالبات کارگر جزء دیون ممتازه بوده و کارفرمایان موظف می باشند بدهی پیمانکاران به کارگران را بنابر رای مراجع قانونی از محل مطالبات پیمانکار، منجمله ضمانت حسن انجام کار، پرداخت نماید. به عبارت دیگر مطالبات کارگر از نظر اهمیت قبل از مطالبات پیمانکار می باشد. و کارفرما مکلف است قبل از تسویه حساب با پیمانکار نسبت به پرداخت مطالبات کارگران یاد شده اقدام کند.
اگر مقاطعه دهنده (کارفرما) قرارداد خود را با مقاطعه کار (پیمانکار) به نحوی منعقد ننماید که درآن مقاطعه کار متعهد گردد که تمامی مقررات قانون کار را در مورد کارکنان خود اعمال نماید و یا قبل از پایان چهل و پنج روز از تحویل موقت، تسویه حساب نماید، مکلف است بدهی مقاطعه کار در قبال کارگران را بپردازد.
به موجب ماده ی 74 قانون کار، مدت مرخصی استعلاجی، با تایید سازمان تامین اجتماعی جزء سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد.


3- مقررات حمایتی

3-1 تامین اجتماعی

3-1-1 مقدمه
تمامی افراد جامعه می توانند با رعایت شرایط قانون تامین اجتماعی از مزایای حمایتی سازمان تامین اجتماعی و یا سازمان تامین خدمات درمانی برخوردار شوند. تنها رابطه ی کارگری یا استخدام کشوری شرط برخورداری از مزایای یادشده نیست و به عنوان مثال شرایط پیش بینی شده در قانون تحت عنوان خویش فرما از جمله ی روش های برخورداری از این مزایاست.
مستخدمین شرکت های دولتی که مشمول قانون بیمه های اجتماعی هستند مشمول مقررات این قانون خواهند بود. (بند 2 ماده ی 79 قانون تامین اجتماعی)

3-1-2 مقررات کار
همانگونه که در فصل فبل بدان اشاره نمودیم کارگر در زمان ابتلا به بیماری تحت پوشش مقررات حمایتی قانونگذار قرار می گیرد.از جمله ی این مقررات، تصمیمات قانونگذار در حمایت از اقشار جامعه به نحو سازمان یافته ایست که در قالب قوانینی مدون به منصه ظهور رسیده است که قانون تامین اجتماعی مهمترین آنها می باشد.
از جمله کسانی که از بیشترین حمایت قانون تامین اجتماعی برخوردارند کارگران (جهت آشنایی با مفهوم کارگر از نظر قانونگذار به فصل دوم مراجعه شود) می باشند.
قانون تامین اجتماعی درجهت حمایت از کارگر بیمار مقرراتی را درنظر گرفته تا ازطریق کارفرما که به موجب قرارداد کار درقبال کارگر و به جهت کار وی مسوول می باشد، منابع مالی لازم تامین شود.
به موجب ماده ی 39 قانون تامین اجتماعی کارفرما مکلف است حق بیمه مربوط به هر ماه را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان تامین اجتماعی بپردازد. همچنین صورت مزد یا حقوق بیمه شده گان را به سازمان تسلیم نماید. هرگاه کارفرما از ارائه ی اسناد و مدارک امتناع کند سازمان ما به التفاوت حق بیمه را راسا تعیین و مطالبه و وصول خواهد کرد.
براساس ماده ی 1 قانون دریافت جرایم نقدی از کارفرمایان کارگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی که ظرف مهلت مقرر نسبت به ارسال صورت مزد و حقوق بیمه شده گان و حق بیمه ی مربوطه اقام نمی نمایند (مصوب 1373/5/9) :
کارفرمایان کلیه ی کارگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی مکلف اند صورت مزد و حقوق کلیه ی بیمه شده گان و حق بیمه و بیمه ی بیکاری مربوط به هر ماه را حداکثر تا پایان آخرین روز ماه بعد به سازمان تامین اجتماعی ارسال و پرداخت نماید که در غیر اینصورت (تخلف از مقررات یادشده) به پرداخت جریمه ی نقدی محکم می شود.
در عین حال درصورتی که کارفرما از ارسال صورت مزد مذکور درماده ی 39 این قانون خودداری کند، سازمان می تواند حق بیمه را راسا تعیین و از کارفرما مطالبه و وصول کند (ماده ی 40).
ماده ی 64 : در مواردی که کارفرمایان طبق قوانین و مقررات دیگری مکلف باشند حقوق یا مزد بیمه شدگان بیمار خود را پرداخت نمایند، سازمان تامین خدمات درمانی فقط عهده دار معالجه ی آنها طبق مقررات این قانون خواهد بود.


3-1-3  پرداخت غرامت
ماده ی 59 قانون تامین اجتماعی اشعار می دارد، بیمه شدگانی که تحت معالجه و یا درمان های توان بخشی قرار می گیرند و بنا به تشخیص سازمان تامین خدمات درمانی موقتا قادر به کار نیستند، به شرط عدم اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق، استحقاق دریافت غرامت دستمزد را با رعایت شرایط زیر خواهند داشت :
الف. بیمه شده بر اثر حوادث ناشی از کار و غیر ناشی از کار یا بیماری های حرفه ای تحت درمان قرار گرفته باشد.
ب. درصورتی که بیمه شده به سبب بیماری و طبق گواهی پزشک احتیاج به استراحت مطلق یا بستری شدن داشته باشد و در تاریخ اعلام بیماری مشغول به کار بوده و یا در مرخصی استحقاقی باشد.
مسلما بیماران مبتلا به اچ آی وی /ایدز پس از اخذ گواهی پزشک مستحق دریافت غرامت خواهند بود.
"مدت پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری آن به شرح زیر می باشد :

1. غرامت دستمزد از اولین روزی که بیمه شده بر اثر حادثه یا بیماری حرفه ای و به موجب تشخیص سازمان تامین خدمات درمانی قادر به کار نباشد پرداخت خواهد شد.
در مواردی که عدم اشتغال به کار و معالجه به سبب بیماری باشد، درصورتی که بیمار در بیمارستان بستری نشود غرامت دستمزد از روز چهارم پرداخت خواهد شد.
2. پرداخت غرامت دستمزد تا زمانی که بیمه شده به تشخیص سازمان تامین خدمات درمانی قادر به کار نبوده و به موجب مقررات این قانون از کارافتاده شناخته نشده باشد ادامه خواهد یافت.
3. غرامت دستمزد بیمه شده ای که دارای همسر و فرزند یا پدر و یا مادر تحت تکفل باشد، به میزان سه چهارم آخرین مزد یا حقوق روزانه او پرداخت می گردد.
4. غرامت دستمزد بیمه شده ای که همسر یا فرزند یا پدر و مادر تحت تکفل نداشته باشد، معادل دو سوم آخرین مزد یا حقوق روزانه ی او می باشد. مگر اینکه بیمه شده به هزینه سازمان تامین خدمات درمانی بستری شود که در این صورت غرامت دستمزد معادل یک دوم آخرین مزد یا حقوق روزانه ی وی خواهد بود.
5. هرگاه سازمان تامین خدمات درمانی بیمه شده ای را برای معالجه به شهرستان دیگری اعزام دارد و درمان او را به طور سرپایی انجام دهد، علاوه بر غرامت دستمزد متعلق معادل صد در صد غرامت دستمزد روزانه هم بابت هزینه ی هرروز اقامت او پرداخت خواهد شد.

درصورتی که به تشخیص پزشک معالج مادامی که بیمار احتیاج به همراه داشته باشد علاوه بر مخارج مسافرت معادل پنجاه درصد حقوق یا دستمزد بیمه شده نیز به همراه بیمار از طرف سازمان پرداخت خواهد شد." (ماده ی 62)
ماده ی 63 نحوه ی محاسبه ی غرامت را به این شرح اعلام می کند :
"درمورد بیماری ها یا حوادث آخرین مزد یا حقوق روزانه ی بیمه شده به منظور محاسبه ی غرامت دستمزد ایام بیماری عبارتست از، جمع کل دریافتی بیمه شده که به ماخذ آن حق بیمه دریافت شده است در آخرین نود روز قبل از شروع بیماری تقسیم به روزهای کار و در مورد بیمه شدگانی که کارمزد دریافت می کنند آخرین مزد عبارتست از جمع کل دریافتی بیمه شده که به ماخذ آن حق بیمه دریافت شده است در آخرین نود روز قبل از شروع بیماری تقسیم بر نود مشروط بر اینکه غرامت دستمزد این مبلغ از غرامت دستمزدی که به حداقل مزد کارگر عادی تعلق می گیرد کمتر نباشد.
درصورتی که بیمه شده دریافت کننده ی کارمزد ظرف سه ماه مذکر، مدتی از غرامت دستمزد استفاده کرده باشد متوسط دستمزدی که مبنا ی محاسبه ی غرامت دستمزد مذکور قرارگرفته است به منزله ی دستمزد روزانه ی ایام بیماری تلقی و در محاسبه منظور خواهد شد."
* در خصوص بیماران اچ آی وی/ایدز که در اثر عدم رعایت مقررات بهداشتی و احتیاط های لازم از طرف کارفرما یا نمایندگان او به این بیماری مبتلا شده اند، درصورت اثبات موضوع، سازمان تامین خدمات درمانی و سازمان تامین اجتماعی هزینه های مربوط به معالجه و غرامات و مستمری ها و غیره را پرداخته و طبق ماده ی 50 این قانون از کارفرما مطالبه و وصول خواهد نمود.

3-1-4 حمایت از زنان مبتلا به اچ آی وی ایدز باردار*

درصورتی که بیمه شده ی زن و یا همسر بیمه شده ی مرد به بیماری هایی مبتلا شود که شیردادن برای طفل او زیان آور باشد (به عنوان مثال مبتلایان به اچ آی وی ایدز) یا پس از زایمان فوت شود، شیر مورد نیاز تا 18 ماهگی تحویل خواهد شد. (ماده ی 69 قانون تامین اجتماعی)

3-1-5 ازکارافتادگی

بیمه شدگانی که طبق نظر پزشک معالج غیرقابل علاج تشخیص داده می شوند (از جمله مبتلایان به اچ آی وی) پس از انجام خدمات توان بخشی و اعلام نتیجه ی توان بخشی یا اشتغال چنانچه طبق نطر کمیسیون های پزشکی توانایی خود را کلا یا بعضا از دست داده باشند، به ترتیب زیر با آنها رفتار خواهد شد :

الف. هرگاه درجه ی کاهش قدرت کار بیمه شده 66 درصد و بیشتر باشد از کارافتادگی کلی شناخته می شود.
ب. چنانچه میزان کاهش قدرت کار بیمه شده بین 33 تا 66 درصد و به علت حادثه ی ناشی از کار باشد ار کارافتاده ی جزئی شناخته می شود.
ج. اگر درجه ی کاهش قدرت کار بیمه شده بین 10 تا 33 درصد بوده و موجب آن حادثه ی ناشی از کار باشد، استحقاق دریافت غرامت نقص مقطوع را خواهد داشت. (ماده ی 70)

ماده ی 71 : بیمه شده ای که در اثر حادثه ی ناشی از کار یا بیماری حرفه ای از کارافتاده ی کلی شناخته شود، بدون درنظر گرفتن مدت پرداخت حق بیمه استحقاق دریافت مستمری ازکارافتادگی کلی ناشی از کار را خواهد داشت.
میزان مستمری ماهانه ازکارافتادگی کلی ناشی از کار عبارتست از یک سی ام مزد یا حقوق متوسط بیمه شده ضربدر سنوات پرداخت حق بیمه مشروط بر اینکه این مبلغ از پنجاه درصد مزد یا حقوق متوسط ماهانه ی او کمتر و از صد در صد آن بیشتر نباشد. درمورد بیمه شدگانی که دارای همسر بوده یا فرزند یا پدر یا مادر تحت تکفل داشته باشند و مستمری استحقاقی آنها از 60 درصد مزد یا حقوق متوسط آنها کمتر باشد، علاوه بر آن معادل ده درصد مستمری استحقاقی به عنوان کمک، مشروط برآنکه جمع مستمری و کمک از شصت درصد تجاوز نکند پرداخت خواهد شد.... مزد یا حقوق متوسط ماهانه ی بیمه شده عبارتست از جمع کل مزد یا حقوق او که به ماخذ آن حق بیمه دریافت گردیده ظرف هفتصد و بیست روز قبل از وقوع حادثه ناشی از کار یا شروع بیماری حرفه ای که منجر به از کارافتادگی شده است. (ماده ی 72)
میزان مستمری از کارافتادگی جزئی عبارتست از حاصل ضرب درصد ازکارافتادگی در مبلغ مستمری ازکارافتادگی کلی استحقاقی. (ماده ی 73)

میزان غرامت نقص مقطوع (در خصوص کاهش قدرت کار بین 10 تا 33 درصد) عبارتست از سی و شش برابر مستمری استحقاقی ضربدر درصد ازکارافتادگی. ( ماده ی 74)
درخصوص بیماران اچ آی وی /ایدز که در اثر حادثه ی ناشی از کار به این بیماری مبتلا نشده اند ماده ی 75 قانون تامین اجتماعی اینگونه مقرر می دارد:
"بیمه شده ای که ظرف ده سال قبل از وقوع حادثه غیر ناشی از کار یا ابتلا به بیماری، حداقل حق بیمه ی یک سال کار را که متضمن حق بیمه نود روز کار ظرف یک سال قبل از وقوع حادثه یا بیماری منجر به ازکارافتادگی باشد پرداخت نموده باشد، در صورت ازکارافتادگی کلی حق استفاده از مستمری ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار ماهانه را خواهد داشت.
تبصره _ محاسبه ی متوشط دستمزد و مستمری ازکارافتادگی موضوع ماده ی فوق به ترتیب مقرر در ماده ی 72 این قانون و تبصره ی 2 آن صورت خواهد گرفت. (به متن بالا رجوع شود)"

3-2 بیمه

4- مسائل حقوقی بیمار درخانواده

5- مقررات درمانی ودارویی

 مقدمه
بیماران مبتلا به اچ آی وی مطابق قانون اساسی و قوانین عادی جمهوری اسلامی ایران همچون سایر افراد جامعه تحت حمایت قانون قرار دارند.
به موجب بند "ب" تبصره ی 10 قانون بودجه ی سال 1383 کل کشور و در اجرای ماده ی193 قانون برنامه ی سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تمامی بیمارستان ها و مراکز درمانی ( اعم از خصوصی و دولتی ) باید نسبت به پذیرش کلیه ی بیماران اورژانسی مصدوم و غیر مصدوم اقدام نمایند. هزینه ی درمان با ارائه ی صورتحساب از بیمارستان و مراکز درمانی مربوطه بر اساس تعرفه های موضوع ماده ی 8 قانون بیمه ی همگانی خدمات درمانی مصوب 1373/8/3 توسط شرکت های بیمه گر تجاری بر مبنای قرارداد منعقد شده با بیمه شده پرداخت می شود و در صورتی که بیمار تحت پوشش بیمه نباشد، از محل ردیف متمرکز 129086 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بیمه مرکزی ایران به تصویب هیئت وزیران می رسد.

تخلف از این مقررات به منزله ی تخلف از قانون بوده و به موجب قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب 1354/3/5 پیگرد کیفری دارد.
 
     
 
 

بازديدكنندگان

امروز: 51
اين هفته: 51
اين ماه: 743
ماه گذشته: 927

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.